Document
Đóng
Giới thiệu tình hình làm font và một số bộ font chữ Thái Việt Nam
1. Ở nước ngoài:

- Nhóm SIL Tai Dam ở Mỹ là nhóm bắt tay làm font chữ Thái từ khá sớm, theo báo cáo của James L. Brase (SIL International) thì khoảng các năm 1980 đã có font bitmap chữ Thái, khoảng đầu những năm 1990 đã có font true type (TTF) cho cả hai hệ thống Apple Macintos và PC (Windows). Font cho Apple Macintos hoàn thiện hơn nhưng hệ thống này không được hỗ trợ phát triển tốt như trên PC Windows, nên hiện nay ở Mỹ sử dụng phổ biến font TTF trên Windows, đó là chính là bộ font “TaiHeritage” (Di sản Thái). Bộ font này được thiết kế công phu, tự dạng theo khá sát các văn bản Thái cổ, cụ thể là sát với dạng viết trong cuốn “Xổ phi hươn” của dòng qúy tộc Lò Cầm ở Mai Châu, Sơn La (trong cuốn “Danh sách tổ tiên họ Lò Cầm, Mai Sơn, Sơn La” của Cầm Trọng, NXB Thế giới 2003).

- Đặc điểm của font “TaiHeritage” là dùng kỹ thuật font tổ hợp để có thể đặt các ký tự nguyên âm trên hay dưới phụ âm đúng theo dạng cổ, các ký tự này được vẽ lùi về bên trái để hiển thị trên hay dưới phụ âm, chúng không có khoảng cách với các ký tự đứng trước, nên gọi là các ký tự không dãn cách (nonspace).

- Do các ký tự chữ Thái có bề rộng thay đổi khác nhau rất lớn nên để có thể đặt dấu nguyên âm trên dưới phụ âm một cách cân đối, font “TaiHeritage” đã cho một dấu nguyên âm Thái ứng với vài ký tự nonspace, phân biệt theo vị trí tương đối với phụ âm: thấp, vừa , cao, rất cao (theo chiều đứng) và vừa, xa, rất ra (theo chiều ngang)…

- Bộ font này đặt tên các ký tự trùng với các chữ cái tiếng Anh trong khu vực mã ASCII nên có thể đánh chữ trực tiếp trên bàn phím tiếng Anh (sẽ nói kỹ hơn trong phần Bàn phím).

2. Ở trong nước:

- Dự án Số hóa chữ Thái của viện CNTT và đã phát triển một bộ font TTF chữ Thái, tiếp thu các kết quả của bộ chữ Thái Thống nhất, nhưng mạnh dạn đưa vào cả các ký tự dấu nguyên âm cổ không dãn cách. Bộ font này bao quát tốt nhiều biến thể ký tự của các nhóm dân tộc Thái ở Việt Nam, có tính quy củ và sư phạm, lại dựa trên nền bộ chữ Thái Thống nhất là bộ chữ duy nhất từng được nhà nước công nhận và dùng để dạy chữ Thái hàng chục năm trước.

- Do hiện tại chữ Thái VN vẫn chưa được đưa vào chuẩn Unicode quốc tế nên bộ chữ Thái Thống nhất tạm sử dụng khu vực symbol trong mặt phẳng mã hóa cơ sở bắt đầu từ điểm mã F000 (61440), tổng cộng 128 ký tự, có tăng thêm nhiều kí tự cổ truyền so với bộ chữ thống nhất cũ  chỉ có 84 ký tự.

- Gần như đồng thời, nhóm nghiên cứu chữ Thái ở Sơn La của Thạc sĩ Lò Mai Cương (trường CĐSP Sơn La) cũng có công trình làm Font và bộ gõ chữ Thái, cùng được công bố ở Hội nghị quốc tế về chữ Thái 11-2005. Bộ font Sơn La có ưu điểm là thiết kế khá mỹ thuật, lại cung cấp một số kiểu dạng font khác nhau nên có giá trị thực tiễn khi chế bản sách chữ Thái. 

- Có lẽ nhóm Sơn La đã tiếp thu các kết quả của nhóm SIL Tai Dam, nhất là thủ thuật đặt tên ký tự để gõ trên nbàn phím tiếng Anh. Nhưng các ký tự không dãn cách lại vẽ lệch sang bên phải, hiển thị trên dưới các ký tự đứng sau, ngược với font Thống nhất và SIL Tai Dam, nên thứ tự gõ và lưu trữ trên đĩa bị đảo lộn khác đi, sẽ khó khăn cho mục tiêu thống nhất chữ Thái.
 
10/2006
CÁC BÀI LIÊN QUAN
Font chữ chuẩn theo dạng chữ Sơn La
Bản quyền thuộc Trung tâm Công nghệ Thông tin Thừa Thiên Huế